Bestuurdersaansprakelijkheid

 

Bestuurder zijn van een vennootschap of vzw is geen fluitje van een cent en gaat gepaard met belangrijke verantwoordelijkheden. Hij voert handelingen uit die de vennootschap verbindt. Een fout of nalatigheid tijdens de uitoefening van deze functie kan zware gevolgen hebben en schade toebrengen, zowel aan derden als aan de vennootschap. Bovendien kan men persoonlijk aansprakelijk gesteld worden en persoonlijk gehouden worden om de schade te vergoeden, waardoor het privévermogen in het gedrang kan komen.

Welke verschillende soorten fouten kunnen gemaakt worden?

Niet naleven van de norm van goede bestuurder

De bestuurder is steeds belast met een opdracht ten dienste van de vennootschap. Wanneer hij door het niet zorgvuldig uitvoeren van de opdracht schade veroorzaakt, is hij aansprakelijk voor de tekortkomingen. Dergelijke beleidsfout hoeft niet noodzakelijk te gaan om wettelijke schending, maar slaat op de algemene normen van goed beleid.

Denk hierbij aan schade door fouten bij het afsluiten van verbintenissen die de mogelijkheden van de vennootschap overschrijden, bij het niet tijdig aanvragen van subsidies, bij het vergeten om noodzakelijke verzekeringen te onderschrijven of bij het op een foutieve of beledigende manier ontslaan van een werknemer. Een ander belangrijk voorbeeld is een arbeidsongeval waarbij er zware letsels zijn of zelfs een overlijden is. De bestuurder kan aangesproken worden omwille van het feit dat de werknemer misschien niet in normaal veilige omstandigheden had kunnen werken.

Inbreuk op de statuten of het wetboek vennootschappen en verenigingen

Daarnaast kunnen er ook overtredingen gemaakt worden tegen wettelijke bepalingen, zoals tegen de eigen statuten of tegen de Wet op de vennootschappen en verenigingen (WVV) en kan bovendien leiden tot een strafbaar feit. Deze fouten kunnen gebeuren tegenover de vennootschap, maar evengoed ten opzichte van derden. Bestuurders zijn hierbij dan ook hoofdelijk aansprakelijk.

Handelen buiten het statutair doel, eerbiediging met betrekking tot het houden van een algemene vergadering of het niet of laattijdig neerleggen van de jaarrekeningen zijn hiervan de meest gekende inbreuken.

Kennelijk grove fout die tot het faillissement leidt

Maakt een bestuurder een grove fout die later tot het faillissement van de vennootschap leidt, dan is hij persoonlijk en al dan niet ook hoofdelijk aansprakelijk. Typische voorbeelden zijn het niet bijhouden van een boekhouding of ernstige fiscale fraude. De aansprakelijkheid berust meestal ten opzichte van de curator, maar kan ook ten opzichte van derden zijn.

Wrongful trading

Dit is het hopeloos verderzetten van een verloren activiteit. De verliezen worden jaar na jaar opgestapeld en er is geen herstelplan of er worden geen maatregelen genomen om uit de problemen te geraken en men gaat uiteindelijk failliet. Alsof je met een zinkend schip probeert verder te varen. De curator zal in deze een vordering instellen. Er is ook vorderingsrecht van andere schuldeisers.

Hoe zichzelf te beschermen tegen de fouten gemaakt als bestuurder

De meest efficiënte manier voor bestuurders om zich te beschermen tegen de financiële impact van aansprakelijkheidsvorderingen is het onderschrijven van een verzekering bestuurdersaansprakelijkheid (ook wel D&O, Directors & Officers, genoemd). Deze beschermt de bestuurders tegen de financiële gevolgen die gepaard kunnen gaan met de hierboven vermelde gemaakte fouten tijdens de uitoefening van hun functie binnen de vennootschap.

Binnen de grenzen van een verzekering D&O is doorgaans ook een dekking voorzien voor (strafrechtelijke) verdediging tegen de ingestelde vorderingen.

De verzekeringsnemer is de vennootschap waarvan iemand bestuurder is, maar de verzekerden zijn steeds de bestuurders. Dat kunnen natuurlijke personen zijn, zelfs vroegere of toekomstige bestuurders, maar kan evenwel een rechtspersoon in de vorm van een managementvennootschap zijn. De verzekering echter niet afgesloten worden vanuit deze managementvennootschap.

Onderscheid BA onderneming

Een belangrijk onderscheid met de waarborgen binnen een polis BA beroep of BA uitbating is dat de verzekering D&O steeds het privévermogen van de bestuurders beschermt. Het gaat in deze verzekering over gemaakte fouten binnen de functie van bestuurder los van elke bedrijfsactiviteit.

Binnen de waarborgen van de BA uitbating verzekert men de buiten-contractuele schade aan derden ten gevolge van het uitoefenen van de commerciële bedrijfsactiviteiten. Een dekking BA Beroep beschermt ook de risico’s op contractuele schade door het uitvoeren van de bedrijfsactiviteit.

Impact van het Corona-virus

Geen enkele crisis blijft onbesproken, ook de huidige COVID-19 pandemie heeft een impact op de bestuurdersaansprakelijkheid. Zo dient elke vennootschap noodzakelijke en verplichte maatregelen te nemen om zich aan de situatie aan te passen. U moet beschermingsmateriaal voorzien, circulatieplannen binnen de onderneming hebben, correcte informatie over de regels communiceren, beperkingen instellen voor klantenbezoeken, …

Ook deze zaken kunnen omwille van de in snel tempo veranderende situatie omtrent wetgeving, regelgeving en maatregelen bestuursfouten teweegbrengen. Aan het begin van de pandemie, maart 2020, probeerde de bestuurder zich nog te verdedigen voor gemaakte fouten door covid-19 als overmachtssituatie te gebruiken. Sinds enige tijd is dit niet meer mogelijk gezien er intussen regelgeving is waarop men terugvalt en er bovendien voldoende preventie- en beschermingsmateriaal beschikbaar is.